Groen en fit uit de crisis
De crisis is niet voorbij. Ja, alle indicatoren wijzen op beterschap. Meer consumentenvertrouwen. De economische terugval die langzaam ombuigt in nulgroei. De kredietverlening die weer op gang komt. De zogenaamde eerste “groene scheuten”.
Maar ik kom ook dagelijks over de vloer bij ondernemers, en die ervaren voorlopig nog een andere realiteit. In hun wereld draaien de banken de kredietkraan nog altijd maar met mondjesmaat open. Betalen klanten hun facturen steeds later, en sommigen helemaal niet. Trekt de export nog niet terug aan zoals voorheen. Om nog maar te zwijgen van de druk op de tewerkstelling.
Vandaar de noodzaak om bepaalde maatregelen van het relanceplan in België ook in 2010 voort te zetten. En om geen maatregelen te nemen die de concurrentiekracht van onze bedrijven of de koopkracht van onze burgers aantasten.
Zoals een verhoging van de belasting op spaargeld – een zogenaamd “proefballonnetje” dat de crisis enkel zou uitdiepen. Anderzijds mogen we de volgende generatie niet met een ondraaglijke factuur opzadelen door het begrotingstekort te laten oplopen. Er is een oplossing voor dit schijnbaar dilemma: slimme besparingen op het overheidsapparaat en structurele hervormingen.
Over de laatste 5 jaar zijn er op regionaal en lokaal niveau 33.000 ambtenaren bijgekomen in dit land. Op federaal niveau, waar we al een daling hebben van 1.500 ambtenaren over de laatste jaren, hebben we beslist structureel in te grijpen door een selectieve vervanging van gepensioneerde ambtenaren. Volgens berekeningen van de bevoegde Minister van Ambtenarenzaken zal dit statistisch gezien neerkomen op een vermindering van 15.000 jobs op 80.000 over de komende 10 jaar. In mijn eigen departement Economie ga ik sneller, maar met ruimte voor versterking van cruciale departementen, zoals mededingingsbeleid. Een slimme afslanking dus. Als nu ook de regio’s en de gemeenten hun verantwoordelijkheid nemen kan de vrijgekomen beleidsruimte gebruikt worden voor een daling van de lasten op arbeid – die onmiddellijk een gunstig effect zal hebben op de tewerkstelling.
De vermindering van de kosten van het overheidsapparaat, samen met een herziening van de groeinorm in de gezondheidszorg, is slechts een deel van het verhaal. We moeten ook lessen trekken uit de crisis.
Wat betreft het behoorlijk bestuur van onze bedrijven hebben we dat al gedaan. België was het eerste land dat de aanbevelingen van de G-20 en de voorstellen van Sarkozy effectief heeft omgezet. Door een verplichte spreiding van de bonussen in de tijd en een beperking van de gouden parachutes maken we een einde aan de graaicultuur en het korte termijn winstbejag. Zo dwingen we onze managers om meer aandacht te hebben voor de duurzame gezondheid van hun bedrijf.
Als beleidsmakers moeten we oog hebben voor de duurzame gezondheid van onze economie. De economische crisis was meer dan een “accident de parcours”, het was een echte “wake-up call”. De economische groei zal niet meer komen van de overbelaste kredietkaart van de Amerikaanse consument of van financiële spitstechnologie, maar moet gezocht worden in productiviteitsstijgingen en het aanboren van nieuwe “groene” markten.
Vorige week heb ik het Digitaal Plan 2010-2015 voorgesteld. De uitvoering van de voorgestelde maatregelen – onder het motto ‘Van de ICT-sector naar ICT in elke sector’ – zal leiden tot meer output per werknemer en zal België aantrekkelijker maken als vestigingsland. ICT investeringen kunnen ook het wegennet ontlasten (bijvoorbeeld slim rekening-rijden) of het energieverbruik beperken (“smart metering”).
De omslag naar een groene en duurzame economie moet daarnaast verlopen via premies en eco-fiscaliteit (“wortel en stok”): hogere belastingen of lagere aftrek indien meer CO2-uitstoot wordt veroorzaakt. Het succes van dergelijke maatregelen is reeds aangetoond: na de CO2 heffing op bedrijfswagens is het wagenpark grondig vergroend. Dit zal leiden tot een toename van de vraag naar “groene produkten”. De overheid moet daarnaast de juiste omstandigheden creëren om ook het aanbod te stimuleren. Ik denk daarbij aan het promoten van elektrische wagens door openbare parkings uit te rusten met elektrische oplaadpunten.
De crisis creëert een draagvlak voor al deze structurele hervormingen: voor een groener en fitter België.
